ترجمان

اسفند 1389، نوزدهمین دوره‌ی مسابقات شطرنج جام فجر، مشهد. من به همراه یکی از دوستان وظیفه‌ی مترجمی این مسابقات را به دوش داشتیم، باری که هنوز هم آثاری از آن بر گُرده‌ی ما باقی است. این کار نیز تجربه‌ها و آموزه‌های فراوانی برای چون منی به همراه داشت که یکی از آن‌ها را خلاصه خدمتتان عرض می‌کنم.

روزی با از استادْ بزرگی به نام والری نِوِروف از اوکراین هم‌کلام شده بودم. ایشان در دهه‌ی پنجم زندگی خویش است و از نوع رفتار و گفتارش مشخص می‌شد که فردی دنیادیده است. حین صحبت با او متوجه شدم که در سال‌های اخیر بیشتر مربی‌گری کرده است تا بازی. وقتی از او پرسیدم که حالا چرا تصمیم گرفته که دوباره بازی کند، در جوابم چیزی گفت که مضمونش (به‌علاوه‌ی برخی برداشت‌های شخصی‌ام) این بود:

انسان می‌تواند از مهارتی که در سطحی بالا یاد دارد دو جور استفاده کند؛ اوّل آن‌که مستقیماً از خود آن مهارت استفاده کند و در واقع دانش خود را در آن حوزه با ورود به عرصه‌های جدیدتر به چالش بکشد؛ دوم آن‌که شروع کند به آموزش مهارت خود به دیگرانی که سطح دانش آن‌ها در آن حوزه (بسیار) پایین‌تر از اوست. در حالتِ اوّل، کارِ فرد سخت‌تر امّا پویاتر و جذّاب‌تر است. در حالت دوم، شاید انجام کار راحت‌تر باشد و حتّی پس از مدّتی تبدیل به نوعی تکرار بدون نیاز به خلّاقیت شود امّا همین مسئله، به‌ویژه در درازمدّت، باعث خستگی و کسالت می‌شود.