جلسة یازدهم (جلسة پایانی)،

- این‌که گفته می‌شود «لا یوم کیومک یا ابا عبدالله» تنها راجع به مصیبت و غم و اندوه آن حضرت نیست، این جمله پیامی بازتر و روشن‌تر هم دارد و آن این است که در عصر هیچ پیامبر یا امامی، این‌گونه فضای سیاسی، فکری، فرهنگی، اجتماعی، و مذهبی تاریک نبود. یکی از این نمونه‌های تیرة مذهبی در دوران اموی این است که قبل از واقعة کربلا، بسیاری از مشایخ سوء، فتوا به قتل امام حسین (ع) دادند و آن را موجب ورود به بهشت خواندند. از همین رو بود که عدة فراوانی (قریب به 30 هزار نفر) از کوفه و روستاهای اطراف به کربلا آمدند. جایزه‌ها و حکومت‌ها مال سرانی مانند عمر سعد بود و مردم عادی برای جهاد در راه خدا آمده بودند.

- کاری که مقارن با نهضت انجام شد این بود که عمر سعد (که در کربلا امام جماعت هم بود) بر تمام کشته‌های خودشان نماز میت خواند و آن‌ها را به عنوان شهید در کربلا دفن کرد، اما جنازة نوة پیامبر و اصحاب ایشان را بر زمین کربلا باقی گذاشت. کاری هم که پس از نهضت کمابیش انجام دادند یکی این بود که فتوا به مبارک بودن عاشورا دادند و به همین دلیل است که در زیارت عاشورا می‌خوانیم «هذا یوم تبرّکت به بنو امیه»، و دیگر این‌که دعایی هم برای این روز جعل کردند که خواندن آن حرام است.

- امام علی (ع) به مردم می‌فرمود بیایید بررسی کنید که منافقان زمان پیامبر (ص) چرا پس از سقیفه فروکش کردند. چون تعداد منافقان در مدینه زیاد بود یک دلیلش هم این است که آیات زیادی راجع به منافقان در مدینه نازل می‌شد و دیگر این‌که در جنگ اُحد، از هزار سوار، حدود سیصد و اندی فرمان پیامبر (ص) را تمکین نکردند و برگشتند که این‌ها منافقان بودند.

- معنای این‌که در سورة منافقون آمده است «لاَ تُنفِقُوا عَلَی مَنْ عِندَ رَسُولِ اللَّهِ حَتَّی یَنفَضُّوا» (منافقون / 7) این نیست که به مسلمان‌ها صدقه ندهید، مسلمان‌ها که آن‌ها صدقه نمی‌گرفتند بلکه طرف داد و ستد تجاری با آن‌ها بودند. معنای آیه این است که منافقان با کفار و قدرتمندان مالی مدینه قرار کردند تا مسلمانان را تحریم اقتصادی کنند تا آن‌که آن‌ها در تنگنا قرار گیرند و دست از پیامبر (ص) بردارند، اما آیه نازل شد که «لِلَّهِ خَزَائِنُ السَّماوَاتِ وَ الْأَرْضِ وَ لکِنَّ الْمُنَافِقِینَ لاَ یَفْقَهُونَ» (منافقون / 7).

- امام علی (ع) می‌فرمود همین منافقانی که تا پیامبر (ص) زنده بود کارشکنی می‌کردند، چه‌طور شد با رحلت ایشان و خانه‌نشین شدن من، خاموش شدند، آیا توبه کردند و صالح شدند، مُردند، یا با حکومت جدید ساختند که همین است. همین‌ها دوباره با روی کار آمدن امام علی (ع)، جنگ‌های جمل و صفین و نهروان را به راه انداختند که حضرت این جنگ‌ها را به نفع اسلام خاتمه دادند. پس از امام علی (ع)، همان منافقان شدند هیئت حاکمه و گفتند حسین بن علی (ع) باید بیعت کند.

- گاهی پرسیده می‌شود آیا جامعه اصل است یا فرع؟ حتی اگر بپذیریم که جامعه وجود دارد، نمی‌شود گفت که جامعه اصل است و همیشه در فرد اثر می‌گذارد. در نظام علّی و معلولی، آن‌که قوی‌تر است، مؤثرتر است. گاهی جامعه از فرد قوی‌تر است پس در او اثر می‌گذارد، گاهی هم فرد از جامعه قوی‌تر است و جامعه را منقلب می‌کند. بیان قرآن کریم هم که می‌فرماید «کَمْ مِن فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً» (بقره / 249) ناظر به همین مطلب است، چون‌که کار با سدید پیش می‌رود و نه با شدید.

 

* فایل این جلسه را می‌توانید با حجم 7.5 مگابیت از این‌جا بگیرید.